خامنه زادگاه آيت الله حاج سيد جواد  خامنه اي پدر  رهبر معظم انقلاب اسلامي ايران حضرت آيت الله خامنه اي  و مهندس مير حسين موسوي نخست وزير سال هاي دفاع مقدس  زادگاه شيخ محمد خياباني از مجاهدين نهضت مشروطه ايران ، ميرزا فتحعلي آخوند زاده فيلسوف و متفكر و رمان نويس،  ميرزا جعفر خامنه اي شاعر نو پرداز و گرانقدر صدر مشروطيت، امام جمعه شيخ عبد الصمد خامنه اي عالم شاعر و

خامنه

خامنه زادگاه آيت الله حاج سيد جواد خامنه اي پدر رهبر معظم انقلاب اسلامي ايران حضرت آيت الله خامنه اي  و مهندس مير حسين موسوي نخست وزير سال هاي دفاع مقدس زادگاه شيخ محمد خياباني از مجاهدين نهضت مشروطه ايران ، ميرزا فتحعلي آخوند زاده فيلسوف و متفكر و رمان نويس،  ميرزا جعفر خامنه اي شاعر نو پرداز و گرانقدر صدر مشروطيت، امام جمعه شيخ عبد الصمد خامنه اي عالم شاعر و اديب،  ميرزا حسين مجتهد جامع الشرايط ، حسين خان مير پنجه سردار توپخانه ارونقي  و فاتح كلات نادري  عاشيق علي اكبر  و محمد مبارز عليزاده شاعر و مترجم  ،عبدالكريم منظوري خامنه  شاعر و روزنامه نگار  حاج اسدالله معرفت خامنه بنيانگذاردومين  مدرسه نوين ايران (مدرسه هاي مجاني معرفت)  پرفسور فريدون بابائي متخصص بيماري ها ي سرطاني  و.........  كه در دامنه خوش آب و هواي و مصفاي كوه ميشو از رشته كوه هاي آرارات كه در شمال ايران كه از غرب به شرق امتداد دارد و طبيعت منظره زيبا  و بس دل انگيزي  بر آن ارزاني داشته واقع شده است.

l       موقعيت جغرافيايي شهر

شهر خامنه در استان آذربايجان شرقي  در بخش مركزي شهرستان شبستر به فاصله 72 كيلومتري غرب تبريز و به فاصله 5 كيلومتري از شهرستان شبستر  در مختصات جغرافيايي طول شرقي 45 درجه و 37 دقيقه و عرض شمالي 12 دقيقه در ارتفاع 1560 متري  قرار گرفته است.

شهر خامنه در دامنه جنوبي رشته كوه ميشو در حوزه درياچه اروميه با اقليم سرد و خشك با جمعيتي بالغ بر 4500 نفر واقع شده است.

l       اقليم

اقليم حاكم بر شهر اقليم خشك –سرد ، نيمه خشك –سرد ميباشد دامنه پر شيب شمالي آن كه داراي اقليم ارتفاعات فوقاني بوده  و دشت ها و شوره زارهاي كم ارتفاع حاشيه درياچه اروميه نيز  اقليم خشك – سرد حكم فرما است لذا به اين ترتيب تمام شهر تحت اين اقليم قرار دارد مقدار بارش سالانه 276 ميلي متر تا 400 ميلي متر در ارتفاعات متغير است ميانگين دماي سالانه از 12 درجه  در مناطق جنوبي تا 6/3 درجه در بالاي ارتفاعات ميشو در تغيير است.

1

l       قناتين خامنه

استحصال آب از قنات جهت مصارف  مختلف از شيوه هاي قديمي رايج  و غالب بهره برداري از منابع آب زير زميني منطقه به شمار رفته و در گذشته بيش از 500 رشته قنات در سطح شهرستان جهت آبياري باغات و مزارع و شرب مورد استفاده قرار مي گرفته اما در حال حاضر اين تعداد به دليل رواج شيوه هاي جديد بهره برداري از منابع آب زير زميني به وسيله چاه هاي عميق كه در قسمت جنوبي منطقه  و در حاشيه درياچه اروميه در شهر ها صورت مي گيرد به كمتر از 200 رشته قنات در سطح شهرستان تقليل يافته و سهم شهر خامنه در تعداد قناتين موجود 16 رشته مي باشد لازم به ذكر است از چند صد سال قبل آب شرب خامنه با سبك به خصوصي از يكي از اين قنات ها  لوله كشي شده و اهالي شهر از آب مشروب و پاكيزه كه توسط لوله هاي سفالي  به خانه هاي آنها منتقل مي شده استفاده مي كردند  چاه هاي عميق با 600 حلقه در سطح شهرستان و برداشت شديد آب در بعضي نواحي در خشكيدن قنوات نقش اساسي دارد.

l       وجه تسميه

وجه تسميه شهر خامنه برابر اظهارات ريش سفيدان از 5 قرن كه  قبل به شغل توليد متقال مشغول بوده اند و تركيب اصلي اوليه پارچه را كه به نام (خامه) مشهور بود رفته رفته پس از گذشت ايام به نام خامنه تبديل گرديده  است  اين وجه نشانگر اين مطلب مي باشد كه خامنه از زمانهاي دور قطب صنعتي در منطقه محسوب مي گرديد.

زماني كه از كارخانجات پارچه بافي و رنگ رزي خبري نبود پارچه بافي در خامنه متداول و پارچه هاي دست بافت خامنه در شهر كوزه كنان با چاپ به چيت مخصوصي تبديل و به خارج صادر مي شد .

l       تاريخچه شهر خامنه

بر اساس مداركي كه از شهر به دست آمده و  در موزه شهر نگهداري مي شود قدمت خامنه در تا حدود سال 823 قمري به صورت قصبه در دست است در سال 915 قمري زماني كه شاه اسماعيل صفوي از تبريز عازم سواحل درياچه اروميه بود امير نجم رشتي  دچار بيماري شد  و با دستور شاه اسماعيل به خاطر آب و هواي معتدل او را به خامنه راهنمايي كردند  اما به علت شدت بيماري  اولين وزير شاه اسماعيل  در سال 915 ه.ق در خامنه در گذشت و در كنار قنات پير باغچه (كه به نام پير مشهور است) به خاك سپرده شد.

2

با گذشت زمان و برابر اسناد موجود در موزه هدايا در سال 1312 شمسي قصبه خامنه توسط  اهالي  شهر از نظام دوله رفيعي كه خود را مالك خامنه مي دانست خريداري و در سال 1315 به شهر تبديل شد و در سال 1337 به اتحاديه  شهرداري هاي كشور پيوست. 

l       گردشگري خامنه

در مسير حركت از شبستر به سمت اروميه و درمسير قديم جاده ابريشم  پس از گذشت مسافت 5 كيلومتر درقسمت شمالي جاده به سه راه خامنه مي رسيم كه با تابلوي به شهر ولايت خوش آمديد رو به رو مي شويم  بلوار 35 متري حضرت آيت الله خامنه اي با طول 2 كيلومتري با درخت كاري و فضاي سبز مناسب  ما را به طرف شهر راهنمايي مي كند .

l       موزه هداياي خامنه

اين موزه در مركز شهر و جنب مسجد جامع شهر واقع شده است.

براي كسب اطلاعات گردشگري شهر به موزه هداياي شهر خامنه راهنمايي مي شويم.

محل موزه قبلا حمام قديمي شهر  اين   حمام  كه تنها سازه سنگي منطقه   مي باشد در سازه آن علاوه بر سنگ و آجر ،ملات آهك وكچ نيز درآن بكار گرفته شده  است. اين بنا جزء بقاياياي بازمانده معماري در شهر خامنه مي باشد.  تملك حمام قديمي خامنه كه قدمت آن به دوره قاجاريه مي رسد از سال 76 توسط شهرداري خامنه صورت گرفته است و مرمت حمام تاریخی خامنه به پایان رسیده و هم اینک  به موزه هدایا خامنه تبدیل شده است .اين موزه در ارديبهشت  سال 1386 به بهره برداري رسيده است.

حمام داراي 800 متر مربع عرصه و 380 متر مربع اعياني  مي باشد همچنين قسمت اداري و نگهباني  و موتور خانه موزه در مساحت 230 متر مربع در  ساختمان الحاقي  در 2 طبقه بنا شده است . براي ورود به ساختمان اصلي حمام(موزه هدايا ) با 18 پله كه به پايين مي رويم  ، وارد سر بنيه هشت ضلعي  حمام مي شويم . يك حوض سنگي با فواره سنگي در وسط سر بنيه خود نمائي مي كند  و سكوهاي مرمرين در پيرامون سر بنيه توجه هر بيننده اي را به خود جلب مي كند . .سقف گنبدي به ارتفاع 5/5 متربا كار بندي هاي گچي از ديگر تزئينات معماري حمام  مي باشد .سپس با يك راهرو ارتباطي وارد گرمخانه مي شويم  سقف گنبدي گرمخانه با دو گنبد اصلي كه ارتفاع آن به 7 متر مي رسد شكوه خاصي به حمام داده است .

اين حمام در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده  و به منظور تبديل به موزه و  نگهداري هداياي مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي  و آقاي مهندس مير حسين موسوي و بزرگان منطقه اختصاص يافته است .

محوطه حياط موزه  به مساحت 336 متر مربع به سبك سنتي كرت بندي و آجر فرش گرديده است .در كنار گرمخانه  ، موتور خانه  قديمي حمام ، سرويسهاي بهداشتي ، و قسمتهاي خصوصي حمام از ديگر بخشهاي حمام قديمي خامنه    مي باشد كه در كاربري جديد به اتاقك هاي ويدئو ، پروژكتور اختصاص يافته است.

3

1- افتتاح موزه هداياي خامنه در تاريخ 30/2/1386

در اين روز با  حضور  معاونت محترم سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري جناب آقاي دكتر حسين جعفري و مقامات استاني ، شهرستاني و شهري موزه هداياي افتتاح گرديد.

- هداياي موزه خامنه

وسايل اهدايي جناب مهندس ميرحسين موسوي

اين هداياي در سه مرحله به موزه خامنه تحويل و نسبت به رونمايي آن اقدام شده است.

✔      مرحله نخست روز افتتاح 30/2/86

21 قلم از وسايلي كه در كتابخانه آيت الله سيد جواد خامنه اي نگهداري مي شد  به موزه انتقال يافت .

✔      مرحله دوم 24/4/86

15 قلم وسيله توسط جناب آقاي مهندس موسوي به موزه خامنه فرستاده شده است.

✔      مرحله سوم

در اين مرحله تابلو پايان دولت مهندس موسوي با امضاء وزيران توسط                     مهندس موسوي  توسط شهردار خامنه جناب آقاي مهندس نادري به موزه هدايا تحويل شده است .

وسايل  منتسب به حسين خان مير پنج

✔      16 قلم  از وسايل در تاريخ 30/2/86 و روز افتتاح، به موزه هدايا تحويل شد.

وسايل  اهدايي از طرف مردم محترم  به موزه

اين وسايل شامل  مواردي است كه باعث ايجاد قسمت هاي متنوع و در ضمن  مخاطب پسند ديگري نيز در موزه هداياي گرديد .

4

3-حفظ و گسترش

تعويض قاب عكس هاي معيوب 

افزايش كتب موزه به 260 جلد  توسط مهندس  مير حسين موسوي

اهدا حياط موزه هدايا به مساحت245متر مربع توسط آقاي حسن شفيعي

منزل  شيخ محمد خياباني

اين منزل در سال 1344 قمري توسط همسر شيخ محمد خياباني به خانواده احمديان در خامنه  فروخته شده

 است. اين منزل در محله حاج احمد خامنه قرار دارد.

سند اين منزل درموزه هدايا نگهداري مي شود

شيخ محمد خياباني در سال1257 ه.ش در قصبه خامنه چشم به جهان گشود. وي در انقلاب مشروطه عضو انجمن ايالتي آذربايجان شد او درسال  1299 ه.ش  در تبريز در راه  مخالفت با قرارداد نگين 1919  در راه آزادي وطن در تبريز جان داد.

l       فضاي سبز

شهر خامنه با وسعت 117 هكتار داري فضاي سبز (ميدان ها ، پارك ها،درخت كاري حاشيه خيابان ، رفوژ بلوارها ، مسا) مساحتي بالغ بر 19 هكتار را شامل مي شود كه چشم هر مسافري را بر خود خيره مي سازد كاشت گل هاي زينتي درخت هاي گردو كاج هاي سر به فلك كشيده درختان اقاقيا نشانگر اين مطلب است كه شهرداري خامنه به اهالي و مسافرين خدمات در خور شايسته آنها انجام مي دهد .

l       منطقه توريستي قره كهريز خامنه

این منطقه گردشگری و توریستی در محدوده شهر خامنه در قسمت جنوب غربی شهرخامنه در قسمت شمالی سه راهی کوشک در مظهر قنات قره کهریز در مساحتی بالغ بر 000/20 متر مربع با تاسیسات نمازخانه و سرویس بهداشتی مغازه های فروش سفال  ،غذا خوری آلاچیق هایی برای استراحت مسافرین و همچنین پارکینگ های عمومی  با اعتبارات هزینه شده توسط شهرداری و سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی احداث گردیده و با عنایت به حجم مسافرین بین راهی و با نگاه به این مسئله که این نقطه گردشگری تنها فضای مناسب و باز در توسعه بوده و درخواست فراوان مسولین و مراجعین را  مطلبد که شهرداری و دیگر ادارات و سازمان ها با توجه به بستر مناسب جهت توسعه مکان مذکور  و برابر دستور استاندار محترم در توسعه این مکان با تخصیص اعتبارات لازم به  اقدامات مقتضی صورت پذیرد